آموزش

فرایند تسهیل یادگیری و کسب دانش و مهارت
(تغییرمسیر از آموزش و پرورش)

آموزش (واژگان هم‌معنا: تعلیم، تحصیل) فرایند آسان‌سازی یادگیری یا فراگیری دانش، مهارت‌ها، ارزش‌ها، باورها و عُرف‌هاست. روش‌های آموزش دربرگیرندهٔ قصه‌گویی، گفتگو، تدریس، پرورش و پژوهش هدایت‌شده است.

Colored dice with white background
ز گهواره تا گور دانش بجو.
~ محمد بن عبدالله
Colored dice with white background
آموزش، پشتگرمی می‌پرورد. پشتگرمی، اُمید می‌کارد. امید، صٌلح بار می‌آورد.
~ کنفوسیوس
Colored dice with white background

گفتاوردها

ویرایش
  • «قویاً معتقدم که خود-آموزی تنها نوع آموزش موجود است.»
  • «آموزش آن چیزی است که فرد پس از فراموشی آنچه در مدرسه آموخته، به یاد می‌آورد.»
  • «هنر والای آموزگاری این است که خرسندی از بیان خلاق و دانش را بیدار کند.»
  • «من به‌این موضوع اعتقاد راسخ دارم که تنها یک‌راه برای خلاصی از شر سرمایه‌داری وجود دارد: برقراری اقصادِ سوسیالیستی به‌یاری آموزش و پرورشی درخورِ تحقق اهداف سوسیالیستی. در چنین ساختاری ابزار تولید وفرآورده‌های آن، به‌کل جامعهٔ تعلق داشته و مصرف آن نیز طبق برنامه خواهد بود.»
  • «به دنیا نیامدن بهتر از تعلیم نیافتن و نادان ماندن است زیرا جهالت ریشه همه بدبختی‌هاست.»
  • «زن و فرزندان خود را از تحصیل دانش و کسب پرورش باز مدار تا غم و اندوه بر تو راه نیابد و در آینده پشیمان نگردی.»
    • پندنامه آذرآباد
  • «افرادی که بزرگ‌ترین خدمت را به علم و فرهنگ نموده‌اند، نویسندگان و محققانی بوده‌اند که در انزوا می‌زیسته‌اند و هرگز در مباحثات دانشگاهی شرکت نکرده و حقایق صد در صد اثبات نشده را در آکادمی‌ها ابراز نداشته‌اند.»
  • «اگر مادر نباشد، جسم انسان ساخته نمی‌شود و اگر کتاب نباشد، روح انسان پرورش نمی‌یابد.»
  • «اولین قوه عاقله ترقی و تعالی مملکت، مدرسه است.»
  • «اندازهٔ واقعی آموزش‌یافتگی تو، آن چیزی نیست که می‌دانی، بلکه این است که چطور دانسته‌هایت را با دیگران سهیم شوی.»
  • «اصولی‌ترین و بنیادی‌ترین درس‌ها برای هر کودکی که امروز وارد کلاس اول دبستان می‌شود جدای از این‌که باید زبان مادری را آموزش ببیند آموزش محیط زیست است و این‌که چطور با زمین و هستی تعامل برقرار کند مهم است. زندگی همه افراد پیامد و تابعی از آموزش است تا آموزش، درست و اصولی نشود زندگی افراد درست نخواهد شد، بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که آموزش مهم‌ترین رکن است.»
  • «امید اصلی یک ملّت در آموزش شایستهٔ جوانانش جای دارد.»
  • «آموزش گذرنامهٔ آینده است، فردایی که وابسته به آنانی است که امروز برای آن آماده می‌شوند.»
  • «اگر کسی آموزش را نادیده بگیرد، تا پایان زندگی‌اش لنگ گام برمی‌دارد.»
  • «آموزش و پرورش ابزاری برای بهبود زندگی دیگران و برای بر جای گذاشتن اثری روی جامعه‌ات و جهان بهتر از آنچه ساخته‌ای است.»
  • «زنی که گوهر تعلیم و تربیت نخرید/ فروخت گوهر عمر عزیز را ارزان.»
در تعلیم و تربیب
سه گونه بود رواج عقیده در عالم      که مرد از آن سه سری جست و پیروان اندوخت
یکی به زور که تا مردمانش بپذیرند      بشت مردم و بنیاد کند و خانه بسوخت
دو دیگر آنکه عقیدت به سیم و زر بخرند      بدان کسی که عقیدت به سیم و زر بفروخت
سه دیگر آنکه به تعلیم و تربیت پرداخت      چراغ علم به تعلیم و تربیت افروخت
چو رفت زور و زر آن هر دو نیز باز ببست      بماند آنچه به تعلیم و تعلیم آموخت
محمدهاشم افسر [۱۱]
  • «... سزد که رنج بری از برای گنج روان.»
  • «در طبیعت و اخلاق انسان هیچ ضعف و انحرافی نیست که با تعلیم مناسب اصلاح نشود.»
  • «آموزش واقعی باید منجر به فردی گردد که روی دانستن پافشاری می‌کند.»
  • «با اندیشه آشفته دانش‌آموختن، در گردباد آتش‌افروختن است.»
  • «بزرگ‌ترین عوامل نیرومندی یک ملت تعلیم و تربیت ونتایج اخلاقی و اجتماعی آن است.»
  • «آموزش واقعی باید منجر به فردی گردد که روی دانستن پافشاری می‌کند.»
  • «نه‌تنها کسب دانش، بلکه «تکرار» نیز، مادر تعلیم و تربیت است.»
  • «هر حکایت دلنشینی و هر شعر زیبایی، سرشار از آموزش است.»
  • «اگر مردم آموزش نیابند، به آسانی می‌توان آنان را فریفت.»
  • «اگر ما باید دانش و برابری فرصت‌ها را برای مردم فراهم سازیم و این چنین، علّت نخستین ناآرامی در جهان نوین را بر طرف سازیم، باید نقش آموزش و پرورش را توسعه دهیم.»
  • «آموزگار واقعی کسی است که آنچه در یک روز یادمی‌گیرد، بیش از آن به دیگران بیاموزد.»
  • «کمونیست‌ها باید در آموزش نیز سرمشق دیگران قرار گیرند: آن‌ها باید در آنِ واحد هم آموزگار، و هم شاگرد توده‌ها باشند.»
  • «اندازهٔ واقعی آموزش‌یافتگی تو، آن چیزی نیست که می‌دانی، بلکه این است که چطور دانسته‌هایت را با دیگران سهیم شوی.»
  • «در دسترس بودن دانش، تنها ویژگی بزرگ دموکراسیِ آمریکاست؛ چیزی که شهروندانِ آن را نیرو می‌بخشد و آزاد می‌سازد… در آمریکا در پی فراگیری هر چه که باشی، همیشه فردی برای آموزش آن وجود دارد.»
  • «آموزش، بارورکنندهٔ شناخت است.» (دراسة العلم لقاح المعرفة)
    • ترجمه‌های دیگر: «بررسی و پژوهش در علم، مایهٔ باروری دانایی است.»
    • حسین بن علی بحار الانوار، ۱۲۸/۷۸
  • «یادگیری هیچ‌گاه ذهن را خسته نمی‌کند.»
  • «آموزش و پرورش فقط انباشتن با سختیِ حقایق و سندها و سلطنت‌هاست، و نه صرفاً آماده گشتن ضروروی فرد برای کسبِ معاش خود در جهان. بلکه آموزش عبارت است از جابجایی میراثِ معنوی، اخلاقی، فنّی و زیباشناسی ما به گسترده‌ترین شکل در میان بیشترین افرادِ ممکن، با هدفِ گسترش شناختِ بشر از زندگی، سلطه بر آن، پیرایش آن و بهره‌وری از آن.»

ر، ز، ژ

ویرایش
  • «آموزش رسمی برایت معیشتی می‌سازد، خودآموختگی ثروت می‌سازد.»
  • «بهترین معلومات ما آنهایی هستند که خود بشخصه فراگرفته‌ایم.»
  • «اساس آموزش ساختن ماشین نیست، بلکه ساختن انسان است.»
  • «جور استاد به ز مهر پدر»
  • «آموزش یک حقِّ بشری همراه نیروی پهناور دگرگون‌شوندگی است. بر بنیادِ آن، سنگ‌بنای آزادی، دموکراسی و توسعهٔ انسانی پایدار آرمیده است.»
  • «دانش همانند دانه در خاک، به‌طور بالقوه در نهاد آدمی وجود دارد. با آموزش، این قوه به فعل درمی‌آید.»
  • «هدف آموزش جایگزین کردن یک ذهن تهی با ذهنی باز است.»
  • «هرکه از آموختن بازمانَد، پیر است؛ چه در بیست‌سالگی چه هشتادسالگی. هر که به آموختن بپردازد جوان می‌ماند. بزرگترین چیز در زندگی این است که ذهن خود را جوان نگه دارید.»
  • «هیچ پایانی برای آموختن نیست. اینکه کتابی بخوانی، آزمونی بگذرانی، تحصیلات را پایان ببری؛ نیست. سراسر زندگی از لحظه‌ای که زاده می‌شوی تا لحظه‌ای که می‌میری، روند یادگیری است.»
  • «آموزش، پشتگرمی [اعتماد به نفس،] می‌پَرورَد. پشتگرمی، اُمید می‌کارد. امید، صلح بار می‌آورد.»
  • «معلومات کهنه را به کار بردن و از روی آن معلومات تازه‌ای به دست آوردن از اصول عمده آموزش است، هرکه این کار را انجام دهد او را می‌توان آموزگار نامید.»
  • «کسب فضیلت وظیفه اساسی هر آدمی است، در این وظیفه دانشجو می‌تواند و حق دارد که از آموزگار خود هم جلوتر رود و زودتر به مقصد برسد.»
  • «آموزگار و دانش‌آموز باید زندگی خود را نمونه و نشانهٔ درخشان از آنچه می‌آموزند قرار دهند و گرنه مانند کسانی‌اند که راهی را شناخته‌اند ولی از آن راه نمی‌روند و یا مانند بیمارانی می‌باشند که داروی شفابخش را از طبیب گرفته‌اند ولی آنرا نمی‌خورند.»
  • «من یک بار در تمام روز چیزی نخوردم و در تمام شب نخوابیدم تا بتوانم مسئله‌ای را خود حل کنم اما نتیجه نبخشید، از این رو فهمیدم که بهتر است که آنچه را نمی‌دانم بپرسم.»
  • «موضوع تحصیل را همیشه بی‌پایان بدان و از کوشش باز نمان.»
  • «مایلم نسیم فرهنگ تمام کشورها آزادانه در اطراف خانه‌ام بوزد، ولی اجازه نمی‌دهم که بر اثر وزش چنین نسیمی از پای کنده شود.»
  • «آموزش واقعی کودک آن است که بهترین ویژگی‌های او را بیرون بکشد و نمایان سازد. برای این هدف، آیا چه کتابی بهتر از کتابِ انسانیّت ممکن است وجود داشته باشد؟»
  • «مشکل مدارک دانشگاهی به‌ویژه آن‌هایی که بیشتر جذاب‌اند، این است که مدرک‌داران به دام این اندیشه می‌توان بیافتند که مردمی که مدرک ندارند، هیچ چیز نمی‌دانند.»
  • «آموزش، نیرومندترین سلاحی است که می‌توان با آن جهان را دگرگون کرد.»
  • «ز گهواره تا گور دانش بجویید.»
  • «اگر آموزش به‌طور رسمی باشد، افراد بعد از پایان دانشگاه فقط در جست‌وجوی مدرک خواهند بود و مدرک‌گرایی پلی برای افراد با تلاش و شیوهٔ درست زیستن نخواهد بود.» «زندگی همه افراد پیامد و تابعی از آموزش است تا آموزش، درست و اصولی نشود زندگی افراد درست نخواهد شد، آموزش مهم‌ترین رکن است.»
  • «آدمی شاگردی است که درد و اندوه، او را آموزش دهد و هیچ‌کس بدون احساسِ این آموزگار، قادر به شناسائی خود نیست.»
  • «آرزوی بزرگی را که در قلب خود می‌پروراندیم و در پی تحقق آن روزشماری می‌کردیم، آموزش بود که سعادت جاودانه در پی داشت. ما نمی‌خواستیم که دیو بی‌سوادی در کلیساها بجای ماند و کشیشان ما در تاریکی نادانی به‌سر برند.»
    • سردر دانشگاه هاروارد
  • «هر آموزشگاهی را که باز کنید در زندانی را بسته‌اید.»
  • «هرکس را می‌بینم از یک حیث بر من برتری دارد، از این جهت است که من از هرکس پندی می‌گیرم و چیزی می‌آموزم.»
  • «هرکس که آموزش روزگار او را نرم و دانا نکند، هیچ دانا را در آموزش او رنج نباید بردن که رنج او ضایع است.»
  • «هرکه جور آموزگار نبیند، به جفای روزگار گرفتار آید.»
  • «هرکه مرا حرفی بیاموزد، مرا بنده خود ساخته است.»
  • «هرگاه به مدرسه قدم می‌گذارم، با مشاهده چهره‌های کثیف و تکیده، موهای ژولیده، و برق چشمانِ این کودکان فقیر، دستخوش ناآرامی و انزجار می‌شوم و همان حالتی به‌من دست می‌دهد که بارها از دیدن شراب‌خواران مست، بر من مستولی شده‌است. ای خدای بزرگ! چگونه می‌توانم آن‌ها را نجات دهم؟ نمی‌دانم به کدامین یک کمک کنم. من آموزش و پرورش را فقط برای توده‌ها می‌خواهم و نه کسی دیگر، مگر بتوانم پوشکین‌ها و لومونسف‌های آینده را از غرق‌شدن رهائی بخشم.»
  • «هدف بزرگ آموزش و پرورش باید تربیت قوای دماغی باشد نه انباشتن مغز با معلومات و اندوخته‌های دیگر.»
  • «هرجا که بشر را دوست بدارند، فرهنگ را هم دوست خواهند داشت.»
  • «هرکه از آموختن بازمانَد، پیر است؛ چه در بیست‌سالگی چه هشتادسالگی. هرکه به آموختن بپردازد جوان می‌ماند. بزرگترین چیز در زندگی این است که ذهن خود را جوان نگه دارید.»

ضرب‌المثل‌ها

ویرایش

نوشتارهای وابسته

ویرایش

منابع

ویرایش
  1. «148287». BrainyQuote. 
  2. «108304». BrainyQuote. 
  3. «122147». BrainyQuote. 
  4. http://www.goodreads.com/quotes/125158-the-true-measure-of-your-education-is-not-what-you
  5. http://ketabak.org/khabar/node/4065
  6. «774535». Goodreads. 
  7. «386475». BrainyQuote. 
  8. «383526». BrainyQuote. 
  9. «390612». BrainyQuote. 
  10. «فرشتهٔ انس». گنجور. 
  11. برقعی، محمدباقر. سخنوران نامی معاصر ایران. ج. اول. نشر خرم، چاپ ۱۳۷۳. ص۳۰۵. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۹۹۷۲۴۰۴. 
  12. برقعی، محمدباقر. سخنوران نامی معاصر ایران. ج. اول. نشر خرم، چاپ ۱۳۷۳. ص۵۰۳. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۹۹۷۲۴۰۴. 
  13. «520257». azquotes.com. بازبینی‌شده در ۰۱-۰۲-۲۰۱۷. 
  14. «سخنان علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی در پنجمین کنفرانس انجمن بی‌الملی رؤسای دانشگاه‌های جهان». mashruteh.org. ۴ تیر ۱۳۵۷. بازبینی‌شده در ۰۵-۰۲-۲۰۱۷. 
  15. «125158». Goodreads. 
  16. «Writers on America, An American Milk Bottle»(انگلیسی)‎ (PDF). ۴۹. بازبینی‌شده در ۰۵-۰۲-۲۰۱۷. «availability of knowledge is the single greatest feature of American democracy, one that empowers and liberates its citizens.» 
  17. «380288». BrainyQuote. 
  18. «آیا پیشرفت، واقعی است؟». در درس‌های تاریخ. نشر ققنوس. 
  19. «249555». AZQuotes. 
  20. «Education is a Human Right!». Global Partnership for Education. 
  21. حسنی، سلیم. 1001 میراث مسلمانان در جهان ما. زمستان ۱۳۹۰ ناشر =نشر طلایی. ۵۲. شابک ‎۹۷۸۶۰۰۶۲۲۹۰۴۱. 
  22. «98878». AZQuotes. 
  23. «03927». BrainyQuote. 
  24. «Para 14». Krishnamurti Foundations. 
  25. «241667». Goodreads. 
  26. همهٔ مردم برادرند. ترجمهٔ محمود تفضلی. کمیسون ملّی یونسکو در ایران/امیرکبیر، ۱۳۴۸. ۲۶۷. 
  27. «55032». Quotter. 
  28. «57855». BrainyQuote. 
  29. «حکم النّبی الأعظم ج1». hadith.net. 
  30. «شکوفایی کودکان یعنی لمس واقعیت‌های زندگی». روزنامه ایران. 
  31. «Anyone who stops learning is old». BrainyQuote. 
  32. حسنی، سلیم. ۱۰۰۱ میراث مسلمانان در جهان ما. تهران: نشر طلایی، زمستان ۱۳۹۰. ۶۰. شابک ‎۹۷۸۶۰۰۶۲۲۹۰۴۱.