گناباد: تفاوت بین نسخه‌ها

۱۱۰ بایت اضافه‌شده ،  ۴ سال پیش
جز
جز (جزئی)
'''[[w:گناباد|گناباد]]''' شهری است در جنوب خراسان رضوی که مرکز [[w:گناباد|شهرستان گناباد]] می باشدمی‌باشد. بزرگ‌ ترینبزرگ‌ترین قنات جهان در این شهر قرار دارد که به شماره ۵۲۰۷ در سازمان یونسکو ثبت شده است.
نام هاینام‌های دیگر: ينابذ،ینابذ، جنابد، قنات آباد، جویمند، گناپا
[[Image:Gonabad Grand Mosque Ivan.jpg|thumb|تصویری از ایوانِ [[مسجد]] جامع گناباد، [[خراسان]]]]
==گفتاورد==
===شعر===
*«دو سالار هر دو ز كينه بدرد/همي روي بر گاشتند از نبرد/يكي سوي كوه گنابد برفت/يكي سوي ريبد خراميد تفت»
**''[[فردوسی]]''
 
== گفتاورد ==
===نثر===
=== شعر ===
*«در عصر سلجوقيان يك نهضت [[مسجد]]سازي به راه افتاده بود كه در ابتداي شروع اين نهضت مسجد جامع شهر گناباد ساخته شده است.‌اين [[مسجد]] داراي دو ايوان است كه‌ در سال 609 هجري قمري ساخته شده است.در زلزله‌هاي مختلف از قبيل زلزله سال 1347 اين [[مسجد]] تخريب و دوباره بازسازي شده است. محراب اين مسجد در زمان حضور اهل تسنن ساخته شده است و هنگامي كه شيعه‌ها به اين سرزمين آمده‌اند محراب اين [[مسج]]د را به سمتي شرقي‌تر تغيير داده شده و يك سري تغييراتي در اين محراب انجام شده است.محراب اين مسجد به صورت گچ‌بري ساخته نشده است بلكه محراب اين مسجد به صورت قالبي ساخته شده است.»
* «دو سالار هر دو ز كينهکینه بدرد/هميهمی رويروی بر گاشتند از نبرد/يكيیکی سويسوی كوهکوه گنابد برفت/يكيیکی سويسوی ريبدریبد خراميدخرامید تفت»
**''رجبعلی لباف خانیکی''
** ''[[فردوسی]]''
 
=== نثر ===
* «در عصر سلجوقيانسلجوقیان يكیک نهضت [[مسجد]]سازيسازی به راه افتاده بود كهکه در ابتدايابتدای شروع ايناین نهضت مسجد جامع شهر گناباد ساخته شده است.‌اين این [[مسجد]] دارايدارای دو ايوانایوان است كه‌که در سال 609۶۰۹ هجريهجری قمريقمری ساخته شده است. در زلزله‌هايزلزله‌های مختلف از قبيلقبیل زلزله سال 1347۱۳۴۷ ايناین [[مسجد]] تخريبتخریب و دوباره بازسازيبازسازی شده است. محراب ايناین مسجد در زمان حضور اهل تسنن ساخته شده است و هنگاميهنگامی كهکه شيعه‌هاشیعه‌ها به ايناین سرزمينسرزمین آمده‌اند محراب ايناین [[مسج]]د را به سمتيسمتی شرقي‌ترشرقی‌تر تغييرتغییر داده شده و يكیک سريسری تغييراتيتغییراتی در ايناین محراب انجام شده است. محراب ايناین مسجد به صورت گچ‌بريگچ‌بری ساخته نشده است بلكهبلکه محراب ايناین مسجد به صورت قالبيقالبی ساخته شده است.»
** ''رجبعلی لباف خانیکی''
* «حتی امروزه هم قنوات در [[ایران]] از اهمیت بسیار بالایی برخوردار هستند؛ تخمین هایتخمین‌های متفاوتی که در دهه یدههٔ ۶۰ میلادی صورت گرفت میزان آب حاصله از قنوات [[ایران]] را درحدود ۲۰ میلیارد متر مکعب نشان داد؛ یعنی تقریباتقریباً چهارده برابر کل آب موجود در اسرائیل. برخی از این قناتها بسیار خارق العادهخارق‌العاده هستند از جمله قناتهای گناباد که عمق بعضی مادر چاههایشانچاه‌هایشان به ۳۰۰ متر هم می رسدمی‌رسد. اگرچه اغلب قنوات دیگر اصلااصلاً به این اندازه شگفت انگیزشگفت‌انگیز نیستند باز همین نکته که یک قنات معمولی حدوداحدوداً ۱۵ لیتر بر ثانیه آب به دست دهد، دههاده‌ها کیلومتر طول داشته باشد و سفره یسفرهٔ زیرزمینی اش ۴۰ متر زیر زمین باشد خود به ما می فهماندمی‌فهماند گذشتگان چه تلاش ها کردهتلاش‌ها اندکرده‌اند تا از بلای [[خشکسالی]] رهایی یابند.»
** ''ج. س. ویلکینسن، محقق و قنات شناس غربی،''
* «نگاهی به فرآیندفرایند شهرسازی در تمدن هایتمدن‌های کهن داشته باشیم. باستان شناسان وقتی سیر تکوینی یک جامعه را بررسی میمی‌کنند کننددیده‌اند معمولاً دیده اند معمولا جامعه هاجامعه‌ها در کنار یک رودخانه شکل می گیرندمی‌گیرند و بزرگ می شوندمی‌شوند مانند بین النهرینبین‌النهرین([[دجله]] و [[فرات]])، شهرهای کنار [[سند]] ، رودخانه [[نیل]] و … یا در فرمی دیگر در کنار چشمه هاچشمه‌ها یا آب هایآب‌های جاری مردم جمع می شدندمی‌شدند و جامعه ابتدایی خود را گسترش می دهندمی‌دهند تا شهرها ایجاد شود مانند [[نیشابور]] که در کنار آب جاری [[کوه بینالود|بینالود]] ساخته شده است. اما در گناباد ثابت شده نه رودخانه ایرودخانه‌ای وجود داشته است و نه چشمه ایچشمه‌ای بوده است که گروه هایگروه‌های انسانی در گرداگرد آن جمع شوند. پس چه اتفاقی افتاده است؟ مردم کم کمکم‌کم دور چه پدیده ای پدیده‌ای سازمان یافته اند .یافته‌اند؛ و اینجا است که استثنای [[تاریخ]]ی شکل می گیردمی‌گیرد. در این محل اول قناتی ساخته اندساخته‌اند و در مرحله دوم آنجا ساکن شده اندشده‌اند. این از عجایب و شگفتی بشر است.»
** ''رجبعلی لباف خانیکی''
* «گناباد " «کنابد"» است. در سرتاسر شاهنامه نیز به همین نام آمده است. کنابد از دو واژه کنا+ بُد یا بَد تشکیل شده است. کنا به معنای قنات است. بد به معنی دارنده است (ارتشبد و سپهبد) . پس کنابد یعنی قنات آباد. در لغت نامه پهلوی به فارسی نیزگناباد را کناوات گفته است. وات به معنای دارایی و صاحب است. از سوی دیگر ریشه کلمه قنات نیز کنات است.»
** ''رجبعلی لباف خانیکی''
* «گناباد شهر بزرگيبزرگی است در شمال خاوريخاوری تون كهکه ابن حوقل آنرا (ينابذینابذ) و مقدسيمقدسی (جناود) ناميده‌اندنامیده‌اند و باشكالباشکال ديگردیگر هم خوانده شده).ساختمانهاي اينساختمانهای این شهر در قرن چهارم از گل بود، هفتاد دهكدهدهکده داشت و آبش از كاريزکاریز حاصل ميشدمی‌شد. ياقوتیاقوت گويدگوید آنرا گنابذ گويند،گویند، بجايبجای جنابذ. حمدالله مستوفيمستوفی گويدگوید: (جنابذدر تلفظ گنابد گويندگویند شهريشهری كوچكکوچک است بهتر از خور چند موضع توابع دارد واو را قلعه‌ايقلعه‌ای است كهکه پسر گودرز ساخته است و حصارهايحصارهای محكممحکم دارد چنانكهچنان‌که از بالايبالای آن تل ريگریگ تا غايت ديه‌غایت هادیه‌ها و ولايتهاولایتها مجموع در نظر باشد اما هرگز آن ريگریگ در باغات نمي‌آيدنمی‌آید و آبش از كاريزکاریز است و چهار فرسنگ درازيدرازی كاريزکاریز است و چاه آن تخميناًتخمیناً هفتصد گز باشد و بيشتربیشتر كاريزهاکاریزها همچنينهمچنین عميقعمیق باشد و كاريزهاکاریزها از طرف جنوب به شمال ميرودمی‌رود و قلعه‌ايقلعه‌ای بر دو طرف آنست يكيیکی را قلعه خواشيرخواشیر گويندگویند و ديگريدیگری را قلعه درجان. حاصلش غله و ميوهمیوه و ابريشمابریشم نيكونیکو و فراوان باشد.»
** ''لسترنج مستشرق انگليسيانگلیسی ـ1933-ـ۱۹۳۳–۱۸۵۴ 1854میلادی ميلادي(جغرافيايجغرافیای تاريخيتاریخی سرزمينهايسرزمینهای خلافت شرقيشرقی تأليفتألیف لسترنج، ترجمه محمود عرفان، تهران 1337،۱۳۳۷، ص 384۳۸۴.)''
 
== پیوند به بیرون ==
*«حتی امروزه هم قنوات در [[ایران]] از اهمیت بسیار بالایی برخوردار هستند؛ تخمین های متفاوتی که در دهه ی ۶۰ میلادی صورت گرفت میزان آب حاصله از قنوات [[ایران]] را درحدود ۲۰ میلیارد متر مکعب نشان داد؛ یعنی تقریبا چهارده برابر کل آب موجود در اسرائیل. برخی از این قناتها بسیار خارق العاده هستند از جمله قناتهای گناباد که عمق بعضی مادر چاههایشان به ۳۰۰ متر هم می رسد. اگرچه اغلب قنوات دیگر اصلا به این اندازه شگفت انگیز نیستند باز همین نکته که یک قنات معمولی حدودا ۱۵ لیتر بر ثانیه آب به دست دهد، دهها کیلومتر طول داشته باشد و سفره ی زیرزمینی اش ۴۰ متر زیر زمین باشد خود به ما می فهماند گذشتگان چه تلاش ها کرده اند تا از بلای [[خشکسالی]] رهایی یابند.»
**''ج. س. ویلکینسن، محقق و قنات شناس غربی،''
 
 
*«نگاهی به فرآیند شهرسازی در تمدن های کهن داشته باشیم. باستان شناسان وقتی سیر تکوینی یک جامعه را بررسی می کنند دیده اند معمولا جامعه ها در کنار یک رودخانه شکل می گیرند و بزرگ می شوند مانند بین النهرین([[دجله]] و [[فرات]])، شهرهای کنار [[سند]] ، رودخانه [[نیل]] و … یا در فرمی دیگر در کنار چشمه ها یا آب های جاری مردم جمع می شدند و جامعه ابتدایی خود را گسترش می دهند تا شهرها ایجاد شود مانند [[نیشابور]] که در کنار آب جاری [[کوه بینالود|بینالود]] ساخته شده است.اما در گناباد ثابت شده نه رودخانه ای وجود داشته است و نه چشمه ای بوده است که گروه های انسانی در گرداگرد آن جمع شوند. پس چه اتفاقی افتاده است؟ مردم کم کم دور چه پدیده ای سازمان یافته اند . و اینجا است که استثنای [[تاریخ]]ی شکل می گیرد. در این محل اول قناتی ساخته اند و در مرحله دوم آنجا ساکن شده اند. این از عجایب و شگفتی بشر است.»
**''رجبعلی لباف خانیکی''
 
 
*«گناباد " کنابد" است. در سرتاسر شاهنامه نیز به همین نام آمده است. کنابد از دو واژه کنا+ بُد یا بَد تشکیل شده است. کنا به معنای قنات است. بد به معنی دارنده است (ارتشبد و سپهبد) .پس کنابد یعنی قنات آباد. در لغت نامه پهلوی به فارسی نیزگناباد را کناوات گفته است. وات به معنای دارایی و صاحب است. از سوی دیگر ریشه کلمه قنات نیز کنات است.»
**''رجبعلی لباف خانیکی''
 
 
*«گناباد شهر بزرگي است در شمال خاوري تون كه ابن حوقل آنرا (ينابذ) و مقدسي(جناود) ناميده‌اند و باشكال ديگر هم خوانده شده).ساختمانهاي اين شهر در قرن چهارم از گل بود، هفتاد دهكده داشت و آبش از كاريز حاصل ميشد. ياقوت گويد آنرا گنابذ گويند، بجاي جنابذ. حمدالله مستوفي گويد: (جنابذدر تلفظ گنابد گويند شهري كوچك است بهتر از خور چند موضع توابع دارد واو را قلعه‌اي است كه پسر گودرز ساخته است و حصارهاي محكم دارد چنانكه از بالاي آن تل ريگ تا غايت ديه‌ ها و ولايتها مجموع در نظر باشد اما هرگز آن ريگ در باغات نمي‌آيد و آبش از كاريز است و چهار فرسنگ درازي كاريز است و چاه آن تخميناً هفتصد گز باشد و بيشتر كاريزها همچنين عميق باشد و كاريزها از طرف جنوب به شمال ميرود و قلعه‌اي بر دو طرف آنست يكي را قلعه خواشير گويند و ديگري را قلعه درجان. حاصلش غله و ميوه و ابريشم نيكو و فراوان باشد.»
**''لسترنج مستشرق انگليسي ـ1933- 1854 ميلادي(جغرافياي تاريخي سرزمينهاي خلافت شرقي تأليف لسترنج، ترجمه محمود عرفان، تهران 1337، ص 384.)''
 
==پیوند به بیرون==
{{ویکی‌پدیا}}
 
 
[[رده:شهرها]]
۴

ویرایش