تفاوت میان نسخه‌های «ضرب‌المثل‌های آذربایجانی»

حذف
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه
(حذف)
[[#آ|آ]] - [[#الف|الف]] - [[#ب|ب]] - [[#پ|پ]] - [[#ت|ت]] - [[#ث|ث]] - [[#ج|ج]] - [[#چ|چ]] - [[#ح|ح]] - [[#خ|خ]] - [[#د|د]] - [[#ذ|ذ]] - [[#ر|ر]] - [[#ز|ز]] - [[#ژ|ژ]] - [[#س|س]] - [[#ش|ش]] - [[#ص|ص]] - [[#ض|ض]] - [[#ط|ط]] - [[#ظ|ظ]] - [[#ع|ع]] - [[#غ|غ]] - [[#ف|ف]] - [[#ق|ق]] - [[#ک|ک]] - [[#گ|گ]] - [[#ل|ل]] - [[#م|م]] - [[#ن|ن]] - [[#و|و]] - [[#هـ|هـ]] - [[#ی|ی]]
</div>
 
 
== آ ==
* آباد اوْلسون خال خال، بیری یاتار بیری قالخار.
** «آباد باشد خلخال، یکی می‌خوابد یکی دیگر بیدار می‌شود (وصف محلی که همیشه تعدادی بیدارند وشلوغ است)».
* آتا اولماق آساندی‏‏،آساندی‏، آتالیق ائتمک چتیندیر.
** «پدر شدن آسان است‏‏،است‏، ولی پدری کردن سخت».
* آتا چاتینجاخ اشّکه مین!
** «تا زمانیکه به اسب برسی، سوارخر شو»!
* آتام آتام من بو ایشه ماتام.
** «پدرم پدرم من از این کار سر در نمیارم»
* آتا مالین درج ایله‏‏،ایله‏، اونا گوره خرج ایله.
** «اول ارث پدری را صاحب شو، آنگاه خرجش کن».
* آتاما یاتاق سالدیم قالایچی یلدی یاتدی.
** «برای پدرم رختخواب پهن کردم، خادم پدرم آمد خوابید».
* آتام ایله آتانی دئینجه ‏‏،‏، اوزوم ایله اوزونو دئه.
** «حساب پدر با حساب خودت جداست».
* آتام ائوینده بایلق باشی ‏‏،‏، اریم ائوینده تویوق آشی.
** «خونه پدر کله ماهی خوراکم بود، خونه شوهر مرغ بریان».
* آتامی آنامی آتمیشام تکجه سنی توتموشام.
** «پدر و مادرم را انداخته و فقط تو را چسبیده‌ام».
* آتامین اؤلمه سیندن قورخمیرام، قورخیرام عزرائیل قاپیمی تانیا.
** «از مرگ پدرم نمی‌ترسم ‏‏،‏، ترسم از این است که عزرائیل در خانه‌ام را بشناسد».
* آتا مینمه یین بیر عیبی وار، آت دان دوشمه یین مین عیبی وار (آتا مینمه ک راحتدیر، آت دان ینمه ک چتیندیر).
** «اگر سوار بر اسب شدن یک عیب و ایراد داشته باشد، از آن افتادن و پیاده شدن هزار مورد و مسئله دارد (رسیدن به ثروت و مقام خوشایند ولی از دست دادن آن سخت و ناگوار است)».
* آتان سوغان آنان ساریمساق اوزون نجه اولدون گول بسر؟
** «پدرت پیاز ومادرت سیر، مگه میشه تو بشی گلبسر (خیارسبز)».
* آتانین دعاسی ‏‏،‏، آنانین ناله سی.
** «دعای پدر و ناله مادر».
* آتانین دعاسی آنانین آهی.
* آتا ات ایته اوت وئرمزلر.
** «به اسب گوشت و به سگ علف نمی‌دهند».
* آتا مین ‏‏،‏، آد قازان.
** «بر اسب سوار شو و شهرت بطلب».
* آتا آنا رشوه سیز دوست دورلار.
* آتی آت ایله باغلاسان همرنگ اولماسا هم خوی اولار.
** «دو اسب را که یکجا ببندی اگر هم رنگ نشوند هم خوی هم می‌شوند».
* آتین ساتان اشک آلامماز ،آلامماز، دوسین ساتان کوشک آلامماز.
** «کسی که اسبشو میفروشه نمی‌تونه خر بخره، کسی که دوستشو میفروشه نمیتونه خانه باغ بخره»
* آجا مئییت حلال دیر.
* آدادا قورد آز ایدی، بیری ده گمیله گلدی.
** «در جزیره گرگ کم بود، یکی هم با کشتی آمد». (گلپایگان گرگ کم داشت، یکی هم از گوگد آمد)
* آدام پولو قازانار، پول آداميآدامی قازانماز.
** «آدم پول در میاره، پول آدم نمیکنه (نه همین لباس زیباست نشان آدمیت)»
* آدام گئده ر آديآدی قالار.
** «انسان میمیردمی‌میرد نامش ماندگار میشودمی‌شود»
* آدام هر نه دن قورخسا، باشینا گله ر.
** «انسان از هر چیزی بترسد به سرش میآیدمی‌آید».
* آدامئن آديآدی پيسليپیسلی يهیه چئخئنجا، جانيجانی چئخسا ياخشيیاخشی دئر.
** «جون آدم دراد بهتر از اینه که شهرت بدی بگیره»
* آدامئن آغزئندان سؤز آلئر.
* آزاجئق آشئم، آغرئماز باشئم.
** «به فقر می‌سازم، دردسری ندارم».
* آزا قانع اولماياناولمایان چوخا يئتيشمهیئتیشمه ز.
** «کسی که به کم قناعت نکند پیشرفت نمیکندنمی‌کند»
* آز دانئش ناز دانئش.
** «کم گوی و گزیده گوی».
* آنلایان بیر تل ده ن آنلایار (آدام اولانا بیر سوز یئته ر. آنلایانا بیر سؤز بسدیر. آنلایانا ایشاره، آنلامایانا میناره. آنلایانا بیر سؤز بیر کیتابدئر. آنلایانا بیر کلمه سازدئر، آنلامایانا زورنا قاوال آزدئر).
** «عاقل را یک اشاره کافیست».
*آي ايشئغيآی ایشئغی گونده ن آلار.
** «نور ماه از خورشید هست»
* آیدان آری، سودان دورو.
 
== الف ==
 
* ایپک اوقدر خار اولدی اشگه افسار اولدی.
** «ابریشم آن قدر خار شده که بند افسار خر شده‌است»
* ات وئرمه ده ن، کوفته ایسته مه (ات وئرمه میش، کوفته الده ائدیلمز).
** «تا وقتی گوشت نداده‌ای کوفته نخواه».
* ایصفهانان گلن اشک کرخ (40۴۰) گون آنقرار.
** «الاغی که از اصفهان (راه دور) اومده باشه چهل روز عرعر می کنه»
* ایشین دوشدی آروادا اولن گونون سال یادا.
* الی باغلی اولانین دوگنی چوخ اولار.
** «کسی که دستاش بسته هست خیلی‌ها جسارت زدنشو پیدا می‌کنند»
* اوزگه قاپئسونيقاپئسونی باغليباغلی ايستهایسته يهیه نين،نین، اوز قاپئسيقاپئسی باغليباغلی قالار.
** «»
* اوزونده ن يوخاريیوخاری يایا باخاندا، اوزونده ن آشاغيآشاغی يایا دا باخ.
** «»
* اوستی بزک آلتی تزک.
** «به مرده رو بدی می رینه کفنشو کثیف می کنه».
* او مراغا باسلئغئدی، ایلده بیر دفعه گلر.
** «آن باسلوق مراغه است سالی یکبار میآیدمی‌آید».
* ایت موتالدان ال‌چکدی موتال ایتدن ال چکمیر.
** «سگ از خیک دست برداشت خیک ازسگ دست برنمی‌دارد».
* ایشله ین دمیری، پاس باسماز.
** «آهنی که کار کند زنگ نمی‌زند (در زمینه ارزشمندی کار کردن بیان می‌شود)».
* ايشهایشه ياخشيیاخشی باخارسان،ايشدهباخارسان، ایشده سنه ياخشيیاخشی باخار.
** «»
* ایشی دوشنده آختارار، ایشیم دوشنده قاوالار.
** «می‌گویند فلانی جائی نمی‌خوابد که آب زیرش برود، بسیار محتاط است».
* ائویمدن چئخئر قارنئما گئدیر.
** «از خانه‌ام در میآید،می‌آید، به شکمم می‌رود (از این جیب به ان جیب)»
* إشییه گِدیرَم تاری داننیر، إوَه گَلییم قاری داننیر.
 
** "«بیرون میرم خدا سرمون میزنه، خونه میاییم زن سرمون میزنه"» (بیشتر برا کسی بکار میرودمی‌رود که نه روزی درست و حسابی دستش میاد و نه در خونه از جهت اخلاق زن درست حسابی داره)
* إشییه گِدیرَم تاری داننیر، إوَه گَلییم قاری داننیر.
** "بیرون میرم خدا سرمون میزنه، خونه میاییم زن سرمون میزنه" (بیشتر برا کسی بکار میرود که نه روزی درست و حسابی دستش میاد و نه در خونه از جهت اخلاق زن درست حسابی داره)
 
== ب ==
* بو گون قیزین دوگمه ین صاباح دیزین دویه جخ.
** «کسی که امروز دخترشو نزنه فردا به زانوش باید از حسرت بکوبد»
* بيربیر ائوده شادليق،شادلیق، بيربیر ائوده شيوهشیوه ن.
** «»
* بيربیر اليالی ايلهایله وئرير،وئریر، بيربیر اليالی ايلهایله آلئر.
** «»
* بيراولکهبیراولکه ده ايکيایکی حکمدار اولماز.
** «در يکیک کشور دو حکمدار نميگنجدنمی‌گنجد».
* بيربیر بوغدا اکمه سن، مينمین بوغدا بيچمهبیچمه سن.
** «اگر يکیک دانه گندم نکاري،نکاری، هزاران دانه گندم نمي توانينمی‌توانی برداشت کنيکنی».
* بيربیر بولودلا قئش اولماز.
** «با يکیک ابر زمستان نمي شودنمی‌شود».
* بيربیر چيراغئنچیراغئن ايشئغئناایشئغئنا قئرخ آدام يئغئشاریئغئشار.
** «»
*بیری دیر «به به سهمیه» بیری دیر «ایشالله سیهمیه»
** «یکی میگه به به سهمیه یکی دیگه میگه خدا کنه نکنتمون(این سهمیه ها)»
* بیزیم گلین بیزدن قاچار، اوزونو توتار گوتونو آچار.
** «عروس ما از ما فرار می کنه، صورتشو می گیره اما کونش را باز می گذاره»
** «وقتی می‌خواهی بر سرت خاک بریزی از جای بلند بریز (همت بلند دار که مردان روزگار – باهمت بلند بجائی رسیده‌اند)».
* باغا قینین نان چیخیب قینین بگممور.
** <<«فراموش کردن اصل و نصب>>»
* باغدا اریک واریدی سلام علیک واریدی، باغدان اریک قورتولدو سلام علیک قورتولدو.
** «در باغ زردآلو بود سلام علیک هم بود، زردآلوهای باغ تمام شد سلام علیک هم تمام شد».
** «مانند ماست پنج قرانی خودش را گرفته»
* بودونیا بیر گوزگودور، هر گلن باخار گئدر.
** «این دنیا مانند آینه است هرکسی میآیدمی‌آید و نظری بر آن می‌افکند».
* بورجلو بوشلونون ساغلئغئن ایستر.
** «طلبکار سلامتی بدهکار را می‌خواهد تا زنده باشد و بتواند دین خود را ادا نماید».
* پول الین چرکی.
** «پول چرک کف دست است».
* پوخ پوخ دی یاش گوروسی یوخدی
** «گه گهه خشک و تر نداره»
* پیچاق اوز دسته سین کسمه ز.
** «چاقو دسته خودشو نمیبره».
* چوخ یاشایان چوخ بیلمز، چوخ گزه‌ن چوخ بیلر.
** «کسی که زیاد عمر کند زیاد نمی‌داند، کسی که زیاد سفر کند زیاد می‌داند. جهاندیده بسیار می‌داند (مورد کسانی که سن زیاد و موی سفیدشان را دلیل دانایی شان تلقی می‌کنند بکار می‌رود)».
* چوخ يئمهیئمه ک آداميآدامی آز يئمکدهیئمکده ن ده قويارقویار.
** «»
* چؤره یی سوفرادا گؤرؤب، سویو کوزَه‌دَه (گونو باجادا گؤروبدور سویو کوزَه‌دَه).
* دوشانا دئییر قاچ، تازی یا دئییر توت.
** «به [[خرگوش]] می‌گوید بدو، به [[سگ]] تازی می‌گوید بگیر».
* دوشمنيدوشمنی نيننین دوشمنيدوشمنی سنينسنین دوستوندور.
** «دشمن دشمنت دوست توست».
* دولانان آیاغا داش دیه ر.
** «رحمت برکسی که کارها را درست می‌کند و لعنت برکسی که کارها را برمی‌اندازد».
* رشید اوغول وورماغا آتاسئندان ایذن آلماز.
** «پسر رشید برای زدن (دعوا) از پدرش اجازه نمی‌گیرد».
* رعیتین دوواری آلچاق اولار (کاسئبئن دوواری آلچاق اولار).
** «دیوار رعیت کوتاه می‌شود (چراغ فقیر نور ندارد)».
** «اشاره به کسی که نظرش را سریع تغییر می‌دهد».
* شهرده کلنتر اولماسا گورباغادا هفت تیر چکر.
** <<«شهری که کلانتر نداشته باشه قورباغه هاش هفت تیرکش میشن>>»
* شِئر غزل دِئییر.
** «شعر و غزل می‌گوید».
** «گر صبر کنی زغوره حلوا سازم».
* صوبحانه نی یولداشئن ایله یئه، ناهاری اوزون تک یئه، وشامی دشمنین ایله یئه.
* صوب چیخان یول کسر (گون چیخمامیش خرجی تاپار)
** « کسی که صبح به راه افتاده مسیر زیادی طی میکندمی‌کند (تا خورشید طلوع کنه پولشو دراورده) »
** «صبحانه را با دوستت بخور، ناهار را تنها بخور، و شام را با دشمنت بخور».
 
* عاغئل عاغئلدان اؤتکم اولار.
** «عقل از عقل نافذ می‌شود (همفکری و مشورت)».
* عاغئل ياشدایاشدا دئييل،دئییل، باشدا دئر.
** «»
* عجله ایشینه شیطان قارئشار.
** «به آدم غمگین، خندهٔ بیگانه نفرت می‌آورد».
* غوربت جنت اولسادا، یئنه وطن یاخشی دیر.
** «یوسف که به مصر پادشاهی می‌کرد می گفتمی‌گفت بی شاهی کنعان خوشتر».
 
== ق ==
** «دیگ به دیگ میگه رویت سیاه است (کسی که عیب دارد عیب دیگری را می‌گیرد، در مورد افراد خلافکار گفته می‌شود که به خلاف وبزه دیگران اعتراض دارند)».
* قاقا اولمایان یئرده ایدیه قاقا د ئیر لر.
** «جایی که آقا (فرد با عزت و حاکم) نباشد به احمق هم آقا میگویندمی‌گویند»
* قانی قانیله یومازلار.
** «خون را با خون نمی‌شویند».
** «مار گزیده از ریسمان سیاه و سفید می‌ترسد».
* قورد آرتسا، پاخئل دا آرتار
** «هرکجا گرگ بیشتر شود بخیل هم بیشتر میشود،می‌شود، فرد سودجو به دور بر خود افراد بخیل را جمع میکندمی‌کند».
* قورد گوزون گرلدسه، نه قوزونی سایار نه چوبانی
** «گرگ اگه چشم غره کرده باشه (قصد حمله) نه تعداد گوسفندارو می‌شمره نه چوپان رو به حساب میاره»
* قورد بالاسی، قورد اولار (قورد انی یی (بالاسی) یئنه قورد اولور).
** «عاقبت گرگ زاده گرگ شود گرچه با آدمی بزرگ شود».
* کورآللاهدان نه ایستر، ایکی گوز بیری ایری بیری دوز.
** «کوراز خدا چی میخواد دوتا چشم یکی کج یک سالم».
* کور اولسون او ايکيایکی گوز کيکی دوشمنيندوشمنین تانئمئر.
** «»
* کور توتدوغون بوراخماز.
* گئچی سنه قربان دریسی بیر قیران
** «بز را قربانت می‌کنم، اما پوستش یک قران است».
* گل یاپیشما گؤجؤن چاتمایان داشا، گؤتؤره بیلمزسن زورا دؤشرسن. (گوتوره بولمسن گوتون جیریلار)
** « بیا از سنگ بزرگ رو بیخیال شو، نمیتونی برش داری به زور میفتی (کونت پاره میشه)» «به دریا رفته می‌داند مصیبت هایمصیبت‌های طوفان را»
* گلین اوینایا بیلمیر، دئییر اوتاق ایری دیر.
** «عروس نمی‌تواند برقصد، می‌گوید زمین کج است (وقتی زمین سفت است، گاو از چشم گاو می‌بیند)».
* گولمه قونشونا، گلر باشئنا.
** «به همسایه نخند، سر خودت هم میاد».
* گون آلتئندا ياتمايان،یاتمایان، کولگه نيننین قدرينيقدرینی بيلمهبیلمه ز.
** « کسی که زیر نور خورشید نخوابیده،قدرنخوابیده، قدر سایه رو نمی‌دونه»
* گون چیخمامیش خرجی تاپار
**« «تا خورشید طلوع کنه پول خوبی زده به جیب »
* گونشی پالچیقلا سووار ماق اولار می؟
** «اندود توان چشمهٔ خورشید به گل»؟
* من دئییرم فدم دمه، سن دئییرسن دامدان داما.
** «من می‌گویم آسمان تو می‌گویی ریسمان».
* منليکمنلیک اولان يئردهیئرده سنليکسنلیک شمعيشمعی يانمازیانماز.
** «»
* موسی مئسئب دئر.
** «کسی که داره استفاده می کنه کسی که نداره نگاه می کنه (دارندگی و برازندگی)».
* واریندی گیریش یوخوندو سوروش.
** «(فکری) داری شروع کن نداری بپرس»
* وئر ال ساخلار.
** «دست بخشنده نگهدار صاحبش و کسانی که مورد دعای آن فرد هستند می‌باشد».
* هامینی برق توتاندا بیزیده لامپا چیراغ توتار.
** «همه را برق میگیره ما را چراغ نفتی».
* هر آغلار گوزلويهگوزلویه عاشيقعاشیق دئمه زلر.
** «به هر کسيکسی که چشمانش گريانگریان است عاشق نمي گويندنمی‌گویند».
* هر اوخویان ملانصرالدین اولماز.
** «هر گردی گردو نیست».
* هر زادئن تزه سی، دوستون کوهنه سی.
** «هر چیز تازه اش خوب است دوست کهنه اش».
* هر قئشئن بيربیر يازيیازی وار.
** « هر زمستانيزمستانی بهاريبهاری هم دارد».
* هر کس ساغ اولسون اوزونه.
** «هر کس باید به خود متکی باشد و از دیگران انتظار کمک نداشته باشد».
* هر کسينکسین حورمتيحورمتی اوز اليندهالینده ديردیر.
** «احترام هر کس دست خودش است».
* هر گوزلده بیر عایئب اولار.
* یورغانی گویده آیاغی اوزون.
** «».
*يوز ايلیوز ایل سئل گلسه ائئماز، بيربیر گون غم اووان يئريیئری.
** «»
* یوقورت توکولسه یئری قالار، آیران توکولسه نه یی قالار؟